Το 6ο Athens Open Air Film Festival- Το μήνυμα – αφίσα της δράσης

του ξηρου γιωργου

Το Athens Open Air Film Festival (Φεστιβάλ Θερινού Κινηματογράφου της Αθήνας), έχει γίνει ένας καλοκαιρινός θεσμός στην πόλη της Αθήνας. Πιστό στο ραντεβού του κι αυτό το καλοκαίρι θα πραγματοποιηθεί για 6η συνεχόμενη χρονιά.

Περισσότερες από 20 προβολές στα ομορφότερα σημεία της πόλης, από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, με ελεύθερη είσοδο.

Η επικοινωνία αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για ένα πολιτιστικό οργανισμό. Το  Athens Open Air Film Festival  κάθε χρόνο δημιουργεί την αφίσα του προκειμένου να διαδώσει μέσω μηνυμάτων την δράση του. Ειδικά για την έκτη διοργάνωσή του, την αφίσα   επιμελήθηκε ο graphic designer - illustrator (γραφίστας-εικονογράφος )Βασίλης Μέξης[1].

 Τα μηνύματα είναι  στοιχεία επικοινωνιακής δράσης,  όπου ως αντικείμενα μεταβίβασης, συνιστούν προϊόντα ανθρώπινης σκέψης και δράσης που μεταβιβάζουν όχι μόνο πληροφορίες αλλά, κυρίως, πράξεις, συμπεριφορές, βιώματα, κοινωνικές και ηθικές αξίες.  Τα μηνύματα μπορεί να είναι λεκτικά, ή μη λεκτικά (όπως εικόνες ) και μεικτά.

Η αφίσα προβάλλεται  στα ΜΜΕ^[2], στον  φυσικό και ψηφιακό τύπο, καθώς και σε  εξωτερικούς χώρους^[3]. 

Η έκθεση του μηνύματος στο εξωτερικό περιβάλλον διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον απώτερο στόχο  που είναι η κινητοποίηση. (Σηφάκη,  2015, 232 ; Littlejohn & Foss, 2012, 130).

Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας, το περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ και το cinemag.gr , ο  Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού & Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων,  είναι οι συν διοργανωτές  του 6^ου Athens Open Air Film Festival - Φεστιβάλ Θερινού Κινηματογράφου της Αθήνας, που επιδιώκει να συνδέσει τη ζωή της πόλης με την τέχνη του κινηματογράφου,   με φόντο τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία της Αττικής, τουριστικούς προορισμούς αλλά και απρόσμενους χώρους, που αναδεικνύουν το αστικό τοπίο (με την ευγενική υποστήριξη του ΕΟΤ ξεχωριστές γωνιές της Αθήνας, αρχαιολογικοί χώροι, άλση, πλατείες, και μερικά από τα ομορφότερα Μουσεία της πόλης, μετατρέπονται σε υπαίθρια «θερινά σινεμά», με ελεύθερη είσοδο.), για λογαριασμό των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών της[4].

Κατά την επικοινωνιακή τους δράση οι διοργανωτές με μέσω  την αφίσα    ενεργοποιούν  μέσα σε ένα πλαίσιο δια-υποκειμενικής προσέγγισης   τη διαδικασία της ανταλλαγής, θέτοντας συγχρόνως ο καθένας από τους συμμετέχοντες στη διαδικασία αυτής της επικοινωνίας   τα όριά τους, αφενός σε σχέση με το γύρω τους εξωτερικό κόσμο και αφετέρου με το δικό τους εσωτερικό κόσμο. Συνεπώς και κατά την ανάλυση  του μηνύματος που προβάλει η αφίσα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη  ότι   κάθε μήνυμα εκφέρεται με τη χρήση ενός συστήματος κωδίκων,  και με την αποκωδικοποίηση του επιχειρείται η ερμηνεία του , είτε αυτό είναι γραπτό, προφορικό, εικονικό, είτε και μεικτό. (Ψύλλα,1998,73-75). Οι ερμηνευτικές πράξεις  είναι πολυεπίπεδες « χαρακτηρίζονται από «πολυσημία» και δεν είναι  καθόλου απλές. Διότι πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι από άνθρωπο σε άνθρωπο υπάρχουν διαφορές στην κατανόηση στην αξιολόγηση και στην πρόσληψη του μηνύματος και γι αυτό ερμηνεύονται ποικιλοτρόπος. .( Corner,2001,403 ).  Επίσης η ερμηνευτική αυτή ποικιλία που προτείνουν τα μέλη ενός κοινού δεν είναι αμιγώς προσωπικές, αλλά σε μεγάλο βαθμό συλλογικές .( Corner,2001,406 ).  

Το μήνυμα ως προϊόν δεν βρίσκεται ποτέ ξεκομμένο από τους άλλους παράγοντες της επικοινωνιακής πράξης. Οι συνθήκες παραγωγής, η μεσολάβηση και η κωδικοποίηση ενός μηνύματος αποτελούν καθοριστικές συνιστώσες όσον αφορά τη διερεύνηση των χαρακτηριστικών, την κατανόηση και την ερμηνεία ενός μηνύματος  . (Σηφάκη,  2015, 235).

Οι κώδικες με τους οποίους εκφέρεται ένα μήνυμα αναφέρονται είτε σε λεκτικά συστήματα σημείων είτε σε εξωλεκτικά. Η επικοινωνία δεν γίνεται ποτέ στο κενό, γίνεται μέσα στην κοινωνία, όπου τη διέπουν οργανωμένες σχέσεις που επηρεάζουν τη γλώσσα και δίνουν νόημα στα νοήματα[5]. (Ψύλλα,1998,76-77).  Εδώ το παράδειγμά μας, η αφίσα απευθύνεται στην κοινωνία, αυτήν αφορά, ένα ευρύ κοινό τους κατοίκους  της Αθήνας  καθώς και τους επισκέπτες της.

Η αφίσα ανήκει σε ένα μεικτό ΄σύστημα μηνύματος αφού μορφολογικά διαπιστώνουμε προβάλλει μια εικόνα στο πρώτο επίπεδο , σε ένα δεύτερο επίπεδο πίσω από την εικόνα  είναι ένα γραπτό κείμενο καθώς και στο κάτω μέρος της αφίσας.  

Η εικόνα της αφίσας

Η μεθοδευμένη ανάλυση ενός μηνύματος με στόχο την ερμηνεία και την κατανόηση του πραγματοποιείται με τη μελέτη των  χαρακτηριστικών  του.  Με την διερεύνηση των εννοιών που αυτό εμπεριέχει, έχοντας ως κεντρικό σημείο αναφοράς το σύστημα κωδικοποίησης που έχει υιοθετήσει ο αποστολέας  του μηνύματος.(Ψύλλα,2004,78-77). 

Η επιλογή μιας μεθόδου για την κατανόηση του μηνύματος εξαρτάται τόσο από το είδος όσο κι από τις καταστάσεις που εφαρμόζεται[6].

Στο παράδειγμά μας η εικόνα είναι ένα σχέδιο (σημαίνον) το οποίο ο δημιουργός έχει σκεφτεί και σχεδιάσει για να πετύχει τον στόχο του (σημαινόμενο). Ανάμεσα στο σημαίνον και στο σημαινόμενο σύμφωνα με τους  Pierre Guiraud και  Roland Barτhes υπάρχει μια σχέση όπου το σημαινόμενο καθορίζει το σημαίνον. Οι δύο όροι που χρησιμοποιούν για να προσδιορίσουν αυτό τον βαθμό καθορισμού είναι  η κινήτρωση κι ο επιπροσδιορισμός. Στο παράδειγμά μας λόγω που ο δημιουργός- Βασίλης Μέξης- έχει μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής λόγω  του είδους, που είναι το σχέδιο, έχει χαμηλό βαθμό κινήτρωσης και έτσι καθίσταται αναγκαία η ανάγνωση των συμβάσεων-κωδίκων που χρησιμοποιεί για την αποκωδικοποίηση του [7]. (Fiske, 2010, 67-68).

Ένα από τα σημαντικότερα μεθολογικά εργαλεία των μελετών της οπτικής επικοινωνίας είναι η σημειωτική[8]. Η σημειολογία έχει μεγάλη συμβολή στην ανάλυση του οπτικού πολιτισμού. (Σηφάκη,  2015, 235 ). Ο όρος «οπτικός πολιτισμός» δίνει έμφαση στην ενσωμάτωση των οπτικών εικόνων σ ένα ευρύτερο πολιτισμό. Η σημειολογία επικεντρώνεται στο πεδίο της εικόνας και στη συνθετική και στην κοινωνική της μορφή. Σημαντικό για τις εικόνες δεν είναι η ίδια η εικόνα αλλά ο τρόπος που κατανοούνται από διαφορετικούς θεατές που κοιτάζουν με ιδιαίτερους τρόπους, ανάλογα με  τις προσλαμβάνουσες τους[9]. Η μέθοδος αυτή προσφέρει ένα σαφές και πλούσιο λεξιλόγιο για να κατανοήσουμε από τι αποτελείται ένα μήνυμα-τα μέρη του-  πως αυτά τα μέρη οργανώνονται δομικά, και πως το μήνυμα αποκτά νόημα και παράγει πολιτισμική σημασία. .(Ψύλλα,2004, 105  ;Σηφάκη,  2015, 234 ).

Τη σημειολογική και σημειωτική ανάλυση,  επιλέξαμε ως μέθοδο για να αναλύσουμε την αφίσα, ως η καταλληλότερη μέθοδος, λόγω που μελετά την λειτουργία των σημείων, γι αυτό είναι πιο προσιτή στην επεξεργασία των μηνυμάτων που χρησιμοποιούν ως κώδικες μη γλωσσικά σημεία (εικονικά, μουσικά, κ.λπ.), καθώς και στην περίπτωση των μεικτών μηνυμάτων όπου έχουμε συνδυασμό ποικίλων κωδίκων (γλωσσικών, εικονικών), όπως είναι και το παράδειγμά μας[10].  (Ψύλλα,2004,  100-101).

Η Σημειωτική θεωρεί την επικοινωνία ως την παραγωγό νοήματος διαμέσου των μηνυμάτων, είτε από το κωδικοποιό είτε από τον αποκωδικοποιό . Το νόημα δεν είναι μια έννοια απόλυτη και στατική που βρίσκεται συσκευασμένη μέσα στο μήνυμα. Το νόημα είναι μια ενεργητική διαδικασία. Το νόημα είναι αποτέλεσμα της δυναμικής αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο σημείο, τον ερμηνευτή και το αντικείμενο. (Fiske, 2010, 59).

Η  εικόνα είναι μια αναπαράσταση, μεταδίδει μια σειρά από σημεία (σχήματα, χρώματα) τα οποία σχηματίζουν ένα οπτικό σύνολο  και προπέμπουν σε σημαινόμενα το καθένα (μορφή, χρώμα, φόρεμα), όπως θα αναλύσουμε παρακάτω το νόημα του μηνύματος προκύπτει από τον συσχετικό των οπτικών και γλωσσικών του χαρακτηρισμών .(Σηφάκη, 2015,229-230 ; Handa, 2004,152).

 Η σύνθεση της εικόνας  δημιουργεί ένα αισθητικό σημαινόμενο, με αντικείμενα, γνώριμα στον δέκτη  λειτουργώντας  με τρόπο ώστε  ανακαλεί ο δέκτης στην μνήμη του συγκεκριμένες έννοιες που αυτός  γνωρίζει ερμηνεύοντας το μήνυμα σύμφωνα με την πολιτιστική του εμπειρία . (Handa, 2004,154,161).

Ο δημιουργός έχοντας στο μυαλό του κάποιο μήνυμα και θέλοντας να το μεταδώσει δημιουργεί μια εικόνα, κατασκευάζεται τοποθετώντας κάποια αντικείμενα, με τέτοιο τρόπο ώστε τα σημαινόμενα να γίνονται  αντιληπτά με τον καλύτερο τρόπο από το κοινό .(Handa, 2004,152).

Για την ανάλυση της εικόνας θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι πρέπει να μελετηθεί   ως πολιτιστικό κείμενο που έχει κοινωνικές επιδράσεις, και σε ένα δεύτερο επίπεδο να  προσπαθήσουμε  να συλλάβουμε τον  ρόλο του υποκειμένου στην παραγωγή του νοήματος. Απαραίτητη είναι η κριτική προσέγγιση της εικόνας ώστε να διερευνηθεί: η μεσολάβηση  της εικόνας , οι κοινωνικές προτακτικές και τα αποτελέσματα της έκθεσης της εικόνας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιομορφίες διαφόρων ακροατηρίων. Για να ερμηνευτούν  οι εικόνες απαραίτητη η αναζήτηση των  σημείων και μορφών.(Σηφάκη, 2015,229-230).

Τα αντικείμενα που σχεδιάστηκαν είναι το σημαίνον και τα μηνύματα- ιδέες που μεταφέρουν είναι τα σημαινόμενα.(Handa, 2004,154).

Το σημαίνον (εικόνα του σημείου) με τη πρώτη ματιά οπτικά βλέπουμε μια γυναικεία αρχαιοελληνική μορφή τη θεά Αθηνά . Αν κοιτάξουμε καλύτερα όμως διαπιστώνουμε ένα πάντρεμα αρχαίων στοιχείων η περικεφαλαία, το δόρυ με τα νεότερα  την γόβα και το φόρεμα.  Η θεά Αθηνά και η «θεά» του κινηματογράφου Marilyn Monroe συναντώνται σε μια ελκυστική, αλλά αντιφατική φιγούρα που ενώνει αρμονικά το κλασσικό με το μοντέρνο. Οι δύο πρώτες λέξεις Αθήνα, κινηματογράφος- που περιγράψουν το Athens Open Air Film Festival- έγιναν ένα, μέσα από την ένωση ενός συμβόλου της Αθήνας και ενός συμβόλου του κινηματογράφου. Η τρίτη λέξη είναι το καλοκαίρι και εδώ ο δημιουργός ως κώδικα χρησιμοποιεί  τις χρυσές αποχρώσεις του καλοκαιρινού δειλινού χαρίζουν στην Αθήνα μια μαγευτική ατμόσφαιρα. Το καλοκαίρι βρίσκεται διάχυτο μέσα στην εικόνα με την βοήθεια της ελεύθερης street style τυπογραφίας και των χρωμάτων. Η φιγούρα, με πλάτη στο φως του δειλινού, αφήνει πίσω της τη μέρα και υποδέχεται τη νύχτα, φωτισμένη από ένα ψυχρό γαλάζιο φως που υπονοεί την έναρξη της ταινίας του AOAFF.  Πρόκειται δηλαδή για ένα  σημαινόμενο (η έννοια στην οποία αναφέρεται το σημείο) πολιτιστικής χρείας αλλά και οπτικής φύσης. Οι εικόνες έχουν κοινωνικές επιδράσεις, π.χ. η εικόνες ως τέχνες αντανακλούν την κοινωνική πραγματικότητα και έχουν πολιτικές και πολιτισμικές δομές[11]. (Ψύλλα,2004, 100-101  ;Σηφάκη,  2015, 231 ).

Η θεωρία των συμβόλων που ανέπτυξε η Susanne Langer  επικεντρώνεται  στον συμβολισμό ο οποίος αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της ανθρώπινης γνώσης και κατανόησης. Τα σύμβολα λειτουργούν με σύνθετο τρόπο επιτρέποντας στο άτομο να αναλογιστεί κάτι ανεξάρτητα από το αν αυτό είναι άμεσα παρόν. Ένα σύμβολο είναι ένα ¨εργαλείο σκέψης»[12].   ( Littlejohn & Foss, 2012, 125-126).

Τα σημεία σύμβολα της αφίσας  έχουν συγκεκριμένη πολιτισμική σημασία ως αντικείμενα, σχεδιασμένα  να προκαλέσουν στον δέκτη συγκινησιακή ένταση  μέσω του ωραίου καλοκαιρινού νυκτερινού αττικού ουρανού, του παλιού θερινού σινεμά,  της χωρίς εισιτήριο θέασης ταινιών, την παλιά εποχή πάνω από τις μάντρες ή στα μπαλκόνια.    Ο δημιουργός χρησιμοποιεί κώδικες γνωστούς στο ευρύ κοινό. Υπό αυτή την έννοια ο δημιουργός της αφίσας προκαλεί το συναίσθημα και το ενδιαφέρον του  αθηναϊκού κοινού ή των επισκεπτών της πόλης, και το προσκαλεί να ξαναζήσει ή να ζήσει αυτές τις ωραίες στιγμές  παρακολουθώντας θερινό κινηματογράφο σε διάφορα σημεία της πόλης της Αθήνας ,  αρχαία τοπία, τουριστικούς προορισμούς.    Τα σημεία- αντικείμενα  της εικόνας έχουν καθοριστική σημασία για τον συμβολισμό και την ερμηνεία της. Οι μη  λεκτικοί κώδικες έχουν σημασιολογικές διαστάσεις, η σημασιολογία αναφέρεται στο νόημα ενός σημείου. ( Littlejohn & Foss, 2012, 129).

Στην περίπτωση της εικόνας αυτής, διαπιστώνομε  σημεία/ αντικείμενα με δυαδικές αντιθέσεις (π.χ. αρχαίο/νέο, ) και  μεταφορές, όπου φαινομενικά   περιφρονεί την κυριολεκτική ή καταδηλωτική ομοιότητα[13]. 

Σύμφωνα με τον Barthes κάθε εικόνα είναι πολυσημική, εμπεριέχει (υπολανθάνουσα ως προς τα σημαίνοντα της), μια «κυμαινόμενη αλυσίδα σημαινομένων, από τα οποία ο αναγνώστης μπορεί να επιλέξει ορισμένα και ν αγνοήσει τα υπόλοιπα. Η πολυσημία παράγει ένα ερωτηματικό ως προς την έννοια, γι αυτό και αναπτύσσονται διάφορες τεχνικές προοριζόμενες ν ακινητοποιήσουν την κυμαινόμενη αλυσίδα των σημαινομένων. .(Σηφάκη, 2015,240-242 ).

Πολλές φορές τα οπτικά μηνύματα λειτουργούν σε σχέση με άλλα είδη αναπαραστάσεων. Σπάνια θα συναντήσουμε μια εικόνα που να μην συνοδεύεται από κάποιο κείμενο ή κάποιο λεκτικό μήνυμα. (Σηφάκη, 2015,235 ).

Το λεκτικό μήνυμα - κείμενο της αφίσας

Στην αφίσα αναγνωρίζεται και ΄’ένα γλωσσικό μήνυμα – κείμενο που  βοηθάει στον εντοπισμό καθαρά στο τι συμβολίζει η εικόνα, είναι ένας οδηγός αναγνώρισης του μηνύματος που θέλει να μεταδώσει.  .(Handa, 2004,159).  Το γλωσσικό σημείο στην αριστερή πλευρά της αφίσας « « μας μεταδίδει πληροφορίες».

 Ένα μήνυμα  για να είναι αποτελεσματικό θα πρέπει να είναι κατανοητό. Γι αυτό το μήνυμα είτε είναι προφορικό είτε γραπτό θα πρέπει για να μεταδίδει μια ιδέα, οι λέξεις που το αποτελούν πρέπει να είναι οργανωμένες σε προτάσσεις με λογική σειρά ώστε να βγάζουν νόημα και να μπορέσει ο δέκτης να το αποκωδικοποιήσει, δηλ. να κινηθεί ο    δέκτης των μηνυμάτων σας προς την κατεύθυνση που επιθυμεί ο δημιουργός .(Κάστορας,2002,111-112).

Οι γλωσσικές προσεγγίσεις , γίνονται με την αναζήτηση των χαρακτηριστικών του μηνύματος με την λεξικολογική ανάλυση που επικεντρώνεται στη λέξη , στην δομική λεξικολογία όπου αντιμετωπίζει το μήνυμα θεωρώντας το όχι ως μάζα λέξεων, αλλά ως σύνολα εννοιών που μπορούν να οργανωθούν δομικά, η συντακτική ανάλυση όπου δείχνει ενδιαφέρον στην έμφαση και στην πρόταση και η ανάλυση της απόφανσης όπου ενδιαφέρεται για τη σχέση της λειτουργίας του λόγου μέσα στο περιβάλλον παραγωγής του , τις επικοινωνιακές συνθήκες γέννησής του και την ιδεολογική σκοπιμότητα του.(Ψύλλα,2004,87-95).

Στην αφίσα μας το κείμενο είναι γραμμένο σε δύο γλώσσες Αγγλικά «6ο Athens Open Air Film Festival» και Ελληνικά, « 6^ο Φεστιβάλ Θερινού κινηματογράφου της Αθήνας, Ιούνιος- Σεπτέμβριος 2016» δομικά   τοποθετημένο στο πίσω σημείο της εικόνας της αφίσας   το αγγλικό κείμενο, με γράμματα με ένα καλλιτεχνικό τρόπο γραμμένα που ξεχωρίζουν από το φόντο για να μην μπερδεύεται το μάτι του θεατή και να πέφτει πάνω στο κείμενο μήνυμα και στο κάτω μέρος της αφίσας το ελληνικό κείμενο, ενώ δεξιά να ξεχωρίζει ο χρόνος πραγματοποίησης της δράσης.

Εδώ η οργάνωση του μηνύματος-κειμένου, η μορφή και το περιεχόμενο γίνεται με τρόπο:

- να προκαλέσει  την προσοχή του δέκτη και να τον προτρέψει ώστε να κινηθεί να παρακολουθήσει την εκδήλωση που παρουσιάζει,

- με η χρήση της αγγλικής έχει ως στόχο να απευθυνθεί και να προσκαλέσει το νεανικό κοινό καθώς και ξένους επισκέπτες της πόλης της Αθήνας,

-με βάση της έννοιας του χρόνου, 6^ο φεστιβάλ ο δέκτης αντιλαμβάνεται ότι έχουν προηγηθεί άλλες τέσσερεις τέτοιες εκδηλώσεις, άρα έχει καθιερωθεί ως γεγονός. Επίσης ενημερώνει τον χρονικό που θα διαρκέσει η εκδήλωση,

-με βάση τον χώρο, η πόλη της Αθήνας που θα πραγματοποιηθεί η δράση. (Κάστορας,2002,112,116,119 ).

Το γλωσσικό σημείο προσφέρει αυτό που ο  Barthes  ονομάζει «αγκύρωση», η οποία είναι και η συχνότερη λειτουργία του γλωσσικού μηνύματος Το κείμενο οδηγεί δηλαδή τον αναγνώστη ανάμεσα στα σημαινόμενα της εικόνας , τον κάνει ν αποφεύγει ορισμένα απ’ αυτά, και να δέχεται άλλα. Στην περίπτωση της αφίσας μας εάν έλλειπε το γλωσσικό μήνυμα, η χρήση των αντικειμένων θα μπορούσε να παράγει  ένα πολύ διαφορετικό νόημα από αυτό που ο δημιουργός θέλει να μεταδώσει. Σε σχέση με την ελευθερία των σημαινομένων της εικόνας, το κείμενο έχει μια κατασταλτική αξία και αντιλαμβανόμαστε ότι στο επίπεδο του επενδύονται κυρίως η ηθική και η ιδεολογία μιας κοινωνίας[14].(Σηφάκη,2015240-242 ) .

Αν βρεθείτε στην Αθήνα από Ιούνιο έως Σεπτέμβριο και συναντήσετε έναν υπαίθριο «κινηματογράφο», στο πιο απρόσμενο μέρος της πόλης, μην απορήσετε!

Στην μεγάλη κινηματογραφική γιορτή συμμετέχει και η Fischer, η μπίρα που αγαπάει τον καλό κινηματογράφο και συμπληρώνει ιδανικά τις ξεχωριστές στιγμές του 6ου Athens Open Air Film Festival, δροσίζοντας απολαυστικά και κερνώντας το κοινό των προβολών. 

Η είσοδος σε όλες τις προβολές είναι ελεύθερη και διοργανώνονται με την ευγενική υποστήριξη του ΕΟΤ & www.visitgreece.gr και του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων. 

Για κάθε πληροφορία συντονιστείτε στο www.cinemag.gr και στις σελίδες μας facebook / twitter / instagram.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΔΩ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Corner, J. (2001). Επανεκτίμηση της πρόσληψης: Στόχοι, έννοιες και μέθοδοι. Στο J. Curran, & M. Gurevitch (Επιμ.), ΜΜΕ και Κοινωνία (σσ. 393‐426). Αθήνα: Πατάκης.

-Finne, Å., & Grönroos, C. (2009). Rethinking marketing communication: From integrated marketing communication to relationship communication. Journal of Marketing Communications, 15(2‐3), 179‐195.

-Fiske, J. (2010). Εισαγωγή στην επικοινωνία. Αθήνα: Αιγόκερως.

-Littlejohn, S. W., & Foss, K. A. (2012). Θεωρίες ανθρώπινης επικοινωνίας. Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο (κεφάλαιο 5: Το μήνυμα).

-Handa, Carolyn – Ed. (2004). Visual rhetoric in a digital world: A critical sourcebook (pp. 152-163).New York: Bedford/St. Martin’s.

-Κάστορας,Σ. (2002).Μέθοδοι Οργάνωσής Μηνύματος. Στο Πολιτιστική Επικοινωνία, Αρχές και Μέθοδοι Επικοινωνίας, Τόμος Α. Αθήνα: ΕΑΠ.

-Σηφάκη, Ε. (2015). Οπτική επικοινωνία και τέχνες: Ένα παράδειγμα ανάλυσης οπτικού σχεδιασμού. Στο Μ. Α. Πουρκός (Επιμ.), Βίωμα και βασισμένες στην τέχνη ποιοτικές μέθοδοι έρευνας (σσ. 228‐244). Αθήνα:

Νησίδες.

-Ψύλλα, M. (2004). Το μήνυμα ως αντικείμενο ερμηνείας και ανάλυσης στο πλαίσιο της επικοινωνιακήςπράξης. Στο Γ. Παπαγεωργίου (Επιμ.), Μέθοδοι στην κοινωνιολογική έρευνα (σσ. 73‐118). Αθήνα:Τυπωθήτω – Γιώργος Δαρδανός.

-Ψύλλα, M. (2007). Oλυμπιακοί αγώνες και εφημερίδες. Η παρουσίαση ενός γεγονότος από τον έντυπο λόγο.Στο Τ. Δουλκέρη (Επιμ.), Αθλητισμός, κοινωνία και ΜΜΕ: H περίπτωση των Ολυμπιακών Αγώνων Αθήνα

2004. Αθήνα: Παπαζήσης.

---

[1] Γεννημένος το 1991 στο Μαρούσι, άρχισε να απολαμβάνει τις πρώτες διακρίσεις σε ηλικία 7 ετών σε διαγωνισμούς ζωγραφικής. Αριστούχος της σχολής ΑΚΤΟ σε σπουδές πάνω στο Graphic Design (BA - Bachelor of Arts, with 1st Class Honours), δουλεύει στον κλάδο της διαφήμισης από το 2012, και από το καλοκαίρι του 2014 είναι μέλος του ομίλου Bold Ogilvy & Mather ως Art Director. Η συνεργασία του με την ομάδα που εργάζεται έχει αποφέρει διακρίσεις με βραβεία Ερμής και Young Lions. Οι δουλειές του έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και sites. Έξι εικαστικά πορτραίτα του ντύνουν τον κινηματογράφο ΝΙΡΒΑΝΑ, ενώ έχει επιμεληθεί και τα εξώφυλλα περιοδικών μεγάλης κυκλοφορίας.

[2] Για το θέμα της πρόσληψης αναπτύχθηκαν πολλές θεωρίες, προκειμένου να απαντήσουν, κατά πόσο το μήνυμα ή το μέσω μεταδίδει κυρίαρχες πολιτικές ή πολιτισμικές αξίες, αν οι άνθρωποι αποτελούν θύματα παραπληροφόρησης και εξαπάτησής των ΜΜΕ, δηλαδή το κοινό είναι κυρίως παθητικό ή αντιστέκεται, να δείξουν πόσο πολύπλοκη και ποικίλη είναι η παραγωγή νοήματος των ΜΜΕ.( Corner,2001,399, 402 ). Ο Μόρλευ επιχείρησε να «αναπροσδιορίσει»  την έννοια του κοινού, των μέσων. Θεώρησε ότι το νόημα είναι συνάρτηση της ερμηνείας .Δηλαδή ανάλυση πρόληψης δεν σήμαινε να ελεγχθεί αν τα μέλη του κοινού «έπιασαν το νόημα» ενός στοιχειού. Απεναντίας, σήμαινε ότι πρέπει να εξεταστούν τα διαφορετικά νοήματα που συγκροτούνταν από ένα στοιχείο.  Το συμβατικό μοντέλο θεώρησε ότι ορισμένα ιδεολογικά γνωρίσματα εγγράφονται στα επικοινωνιακά μηνύματα. Το νέο μοντέλο δίνοντας έμφαση στη ερμηνευτική δραστηριότητα του κοινού, εισήγαγε μια σημαντική διάζευξη και έναν σημαντικό διαχωρισμό ανάμεσα στο στάδιο της «κωδικοποίησης» και στη διεργασία της αποδικωποίησης». Αυτές οι αλλαγές επέφεραν σημαντικές αλλαγές στις αντιλήψεις σχετικά με τη δύναμη των μέσων.. ( Corner,2001,396- 397; Finne & Grönroos, 2009,180 ).

[3]  http://www.ethnos.gr/politismos/arthro/6th_athens_open_air_film_festival_oli_h_athina_ena_therino_sinema-64392062/

[4]  http://www.cinemag.gr/article.asp?catid=37406&subid=2&pubid=130379766

[5]   Η γλώσσα κατέχει σημαντική θέση στην διαδικασία παραγωγής και ανάλυσης του μηνύματος. Η εθνογραφία της επικοινωνίας δεν διαχωρίζει ποτέ το γλωσσικό προϊόν από το κοινωνικό περιβάλλον όπου αυτό παράχθηκε και το οποίο θεωρεί καθοριστικό. (Ψύλλα,1998,76-77). 

[6] -Η κλασική θεματική ανάλυση η οποία επικεντρώνεται στη σημασία ενός λόγου ή μηνύματος ή κειμένου ανεξάρτητα από τα γλωσσικά σημεία που χρησιμοποιούν για να εκδηλωθούν τα νοήματα. Βασική αρχή ο εντοπισμός και συγκέντρωση των ενοτήτων του περιεχομένου που συνιστούν ένα μήνυμα. Η ανάλυση αυτή ομαδοποιεί στοιχεία, σύμφωνα με τη σημασία τους, σε θέματα, τα οποία στη συνέχεια ταξινομούνται, καταμετρούνται και αναλύονται κατά περίπτωση. Πρόκειται για μια στατιστική ποσοτική ανάλυση. (Ψύλλα,2004,84-85) Παράδειγμα η έρευνα ενός γεγονότος που παρουσιάστηκε από τον έντυπο τύπο την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων στον Ελλαδικό χώρο, που πραγματοποίησε το Τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου  Πανεπιστημίου (Ψύλλα,2007,702).

-Οι γλωσσικές προσεγγίσεις.

- Η σημειολογική και σημειωτική ανάλυση.

 Πέρα από τη γραμματική ενός κειμένου ή μηνύματος υπάρχει και η αφήγηση. Η διερεύνηση της πραγματοποιείται με τη δομική ανάλυση, αντιμετωπίζοντας το μήνυμα ως ολότητα. Το ενδιαφέρον του αναλυτή επικεντρώνεται έτσι στη γενική σημασία , έννοια που δηλώνει ένα μήνυμα..(Ψύλλα,2004,87-101). 

[7] . Ένα σημείο με υψηλό βαθμό κινήτρωσης είναι πολύ εικονικό. Μια φωτογραφία ,π.χ. είναι περισσότερο κινητρωμένη από ένα οδικό σήμα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και τον όρο επιπροσδιορισμό για να αναφερθούμε  στην επίδραση που ασκεί το σημαινόμενο στο σημαίνον. όσο μεγαλύτερη κινήτρωση έχει ένα σημείο , τόσο περισσότερο επιροσδιορίζεται το σημαίνον από το σημαινόμενο. Όσο χαμηλότερη είναι η κινήτρωση του σημείου, τόσο πιο σημαντικό είναι για μας να μάθουμε τις συμβάσεις που έχουν συμφωνηθεί από τους χρήστες. Χωρίς τις συβάσεις το σημείο παραμένει δίχως νόημα ή υπόκειτο σε παρεκλίνουσα αποκωδικοποίηση.  (Fiske, 2010, 67-68).

[8] Η σημειωτική του Pierce στηρίχθηκε στη λογική για την ανάλυση της σημασίας των κειμένων. Κάθε μήνυμα εμπεριέχει ποικιλία επιχειρημάτων.(Ψύλλα,2004, 105-107  ; Κάστορας, 2002,120).

Ο Roland Barthes θεωρείται από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της δομικής πολιτισμικής ανάλυσης κατά την δεκαετία του 1950. Υπήρξε θιασώτης ενός σημειωτικού μοντέλου, το οποίο στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στον Saussure. Η επιστήμη της «σημειολογίας», την  οποία ο  Roland Barthes  όρισε ως «μια επιστήμη των σημείων που μπορεί να ενεργοποιήσει την κοινωνική κριτική με τρόπο ώστε να περιγράψουμε πως μια κοινωνία παράγει στερεότυπα, δηλαδή κορυφώματα τεχνικής δεξιότητας, που τα καταναλώνει, στη συνέχεια σαν εγγενείς σημασίες, δηλαδή σαν κορυφώματα της φύσης». ( Σηφάκη,  2015, 237 ). Οι θεωρίες του Saussure, Roland Barthes,  Levi-Strauss& Stuart Hall (1997) χρησιμοποιήθηκαν ιδιαίτερα σε μελέτες σχετικές με την παραγωγή και κατανάλωση των εικονικών μηνυμάτων .( Σηφάκη,  2015, 232 ).

[9]Η θέαση μιας εικόνας πάντα συμβαίνει σε ιδιαίτερα κοινωνικά πλαίσια που μεσολαβούν τις επιδράσεις της. Σε έρευνες καταδεικνύεται για τον οπτικό πολιτισμό ότι το ιδιαίτερο «κοινό» μιας εικόνας φέρει τις ερμηνείες του που αφορούν τόσο την εικόνα όσο και τις επιδράσεις της.  ( Σηφάκη,  2015, 234 ).

[10] Οι μη λεκτικοί κώδικες είναι ομάδες συμπεριφορών  χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν νόημα. Τα συστήματα των μη λεκτικών κωδίκων χαρακτηρίζονται από ποικίλες δομικές ιδιότητες. Οι μη λεκτικοί κώδικες τείνουν να είναι αναλογικοί, συνήθως εικονικοί (οι εικονικοί κώδικες μοιάζουν με τα αντικείμενά που συμβολίζουν), διευκολύνουν την μετάδοση πολλαπλών μηνυμάτων, προκαλούν αυτόματη αντίδραση, πολλές φορές εκπέμπονται αυθόρμητα. ( Littlejohn & Foss, 2012, 129).

[11] Λειτουργεί ως θεωρία της σημασίας μέσα από την επεξεργασία των γλωσσικών ή μη παραστάσεων που δηλώνουν αυτή τη σημασία. Είναι αυτονόητο ότι τα φαινόμενα σημασίας έχουν κατεξοχήν κοινωνικό χαρακτήρα, εφόσον κάθε ανθρώπινη κοινωνία έχει τα δικά της συστήματα σημασίας διαμέσου των οποίων οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο..(Ψύλλα,2004, 100-101 ).

[12]Τα σύμβολα είναι έννοιες που διαμορφώνει ο άνθρωπος για τα πράγματα, ένα σύμβολο αντιπροσωπεύει ένα άλλο. Ένα σύμβολο- ή μια ομάδα συμβόλων-λειτουργεί επικοινωνώντας μια έννοια μια γενική ιδέα, ένα πρότυπο ή μια φόρμα. Σύμφωνα με τη Susanne Langer  , η έννοια είναι ένα νόημα που μοιράζονται οι επικοινωνούντες. Το κοινό συμφωνημένο νόημα είναι το δηλωτικό νόημα και, αντιθέτως, η προσωπική εικόνα ή το προσωπικό νόημα είναι το συνδηλωτικό νόημα. Η Susanne Langer  αντιλαμβάνεται το νόημα ως τη σχέση μεταξύ συμβόλου, του αντικειμένου και του προσώπου, που αφορά τόσο τη δήλωση(το κοινό νόημα) όσο και τη συνδήλωση (το ιδιωτικό νόημα).  ( Littlejohn & Foss, 2012, 125-126).

[13]Οι θεωρητικοί του στρουκτουραλισμού, όπως ο Claude Levi-Strauss , ισχυρίστηκαν ότι οι δυαδικές αντιθέσεις αποτελούν τη βάση  των θεμελιωδών συστημάτων ταξινόμησης μέσα στις κουλτούρες και αποτελούν τις θεμελιακές οργανωτικές μεταφορές και μετωνυμίες.. Με σημειωτικούς όρους η μεταφορά είναι ένα σημαίνον που χρησιμοποιείται για να αναφέρεται σ ένα σημαινόμενο με τρόπο που στην αρχή δεν είναι συμβατικός, επειδή φαινομενικά περιφρονεί την κυριολεκτική ή καταδηλωτική ομοιότητα. Περισσότερη ερμηνευτική προσπάθεια απαιτείται για να κατανοηθεί μια μεταφορά απ’ ότι απαιτείται για την κατανόηση πιο κυριολεκτικών σημαινόντων, κι όμως αυτή η ερμηνευτική προσπάθεια μπορεί να κάνει ευχάριστη την εμπειρία.  (Σηφάκη, 2015,240-241 ).

[14] Το γλωσσικό σημείο λειτουργεί και για τον δημιουργό αλλά και τον  αναγνώστη. Επιτρέπει δηλαδή στον αναγνώστη να διαλέξει μεταξύ διάφορων σημαινομένων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγχυση στον αναγνώστη. Το κείμενο είναι, το δικαίωμα ελέγχου του δημιουργού πάνω στην εικόνα: η αγκύρωση είναι ένας έλεγχος, κρατά μια ευθύνη , απέναντι στην προβληματική δύναμη των σχημάτων, πάνω στη χρήση του μηνύματος. (Σηφάκη,2002,240-242).

Δράσεις των συγχρόνων μουσείων.- Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Πολιτισμός, Οίνος & Γαστρονομία

του ξηρου γιωργου

Το σύγχρονο μουσείο σήμερα  έχει ως στόχο την προσέλκυση και την ικανοποίηση νέου κοινού, προωθώντας την κοινωνική αλληλεπίδραση και συναισθηματική συμμετοχή των επισκεπτών, μέσω  εκθέσεων, πολιτιστικών γεγονότων και εκδηλώσεων,  έχοντας  έναν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και εκμεταλλευόμενο  την ψηφιακή τεχνολογία. (Cerguetti, 2014,20).

Το ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα   κάθε μουσείο  μπορεί να το αναζητήσει  μέσα από την ανθρωποκεντρική πολιτική που θα διαμορφώσει θέτοντας στο κέντρο τον επισκέπτη. Αυτή η πολιτική θα  στοχεύει στην αύξηση του κοινού του το οποίο προϋποθέτει την διατήρηση του είδη υπάρχοντος αλλά και την οικοδόμηση μιας ευρύτερης βάσης κοινού, προσελκύοντας διαφορετικά ακροατήρια και οικοδομώντας νέες σχέσεις επικοινωνίας με την κοινότητα.

Προκειμένου να αναπτυχθούν δραστηριότητες επικοινωνίας, απαιτούνται πληροφορίες από τη στρατηγική ανάλυση σχετικά με το πραγματικό και το πιθανό ακροατήριο, τις προτιμήσεις και τα χαρακτηριστικά τους, καθώς και για τα ακροατήρια και τις υπηρεσίες των ανταγωνιστικών μουσείων. (Cerguetti, 2014,21,23).

 

Η εμπειρία των επισκεπτών διαμορφώνεται όχι μόνο μέσω των απτών αντικειμένων ή προϊόντων αλλά και μέσω των υπηρεσιών.

Οι επισκέπτες εφόσον κερδίσουν από την επίσκεψη θα το επισκεφτούν και πάλι.

Μερικές μορφές παραγωγής μπορεί να δημιουργήσουν πρόσθετο εισόδημα στην εποχή της κρίσης.  (Johnson& Barry 1998,75-85).

Οι αριθμοί επισκεπτών επηρεάζονται από έναν κύκλο ζωής των προϊόντων. Θα πρέπει το μουσείο να προσαρμόζεται στις αλλαγές της μόδας-γούστου, στα νέα δεδομένα, ώστε να διατηρήσει την ελκυστικότητα των επισκεπτών του εφαρμόζοντας σύγχρονα καινοτόμα προγράμματα. Τα μουσεία δραστηριοποιούνται σε μια αγορά και  ανταγωνίζονται, δεν είναι απομονωμένα . Η ανταγωνιστικότητα των μουσείων επηρεάζει και την επισκεψημότητα του μουσείου.  (Johnson& Barry 1998,75-85).

 Όσοι ασχολούνται με τα μουσεία έχουν αρχίσει να δέχονται ότι οι επισκέπτες δεν αποτελούν μια παθητική και ομοιογενή μάζα ανθρώπων, «Το ευρύ κοινό», αλλά ότι μπορούν να αντιμετωπισθούν ως άτομα με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, τις μαθησιακές τους προτιμήσεις και τις κοινωνικές και πνευματικές τους ιδές και προκαταλήψεις. Το κύριο χαρακτηριστικό των επισκεπτών του μουσείου είναι ότι αντιλαμβάνονται τα πράγματα με το δικό τους τρόπο. Το παλιό παθητικό «ευρύ κοινό» έχει εξελιχθεί σε νέους «ενεργούς επισκέπτες».

Στόχοι του μουσείου είναι   η εκπαίδευση[ΓΞ1] [ΓΞ2]  του κοινού και η μεγιστοποίηση της πρόσβασης.   Έχουν τη δυνατότητα να ικανοποιήσουν στις αποπατήσεις του κοινού τους αρκεί να ανταποκρίνονται και στις δευτερεύουσες αλλαγές της προσφοράς και της ζήτηση. π.χ. εξέλιξή της τεχνολογίας. (Johnson& Barry 1998,75-85). Με αυτό τον τρόπο θα αποκτήσουν μεγάλο ανταγωνιστικό πλεόνασμα και ευρύτερο χώρο στην ενδογενή  και  εξωγενή  αγορά.

Για την εκπαίδευση οι δύο εκπαιδευτικές θεωρίες που έχουν διαμορφωθεί , η θεωρία της συμπροφοράς , αντιλαμβάνεται τη γνώση ως τη συλλογή γεγονότων και πληροφοριών κατά τρόπο ερευνητικό, ενώ ο κονστρουκτιβισμός αντιλαμβάνεται τη μάθηση ως διαδικασία επιλογής και οργάνωσης συναφών δεδομένων που προέρχονται από την πολιτισμική εμπειρία.

Ο ρόλος του εκπαιδευτή στηρίζεται σ αυτές τις δύο ευρείες προσέγγισης της επιστημολογίας και των μαθησιακών διαδικασιών. Μία ρεαλιστική επιστημολογία δέχεται ότι το έργο της διδασκαλίας είναι η μετάδοση γνώσης στον μαθητευόμενο. Ο τελευταίος θεωρείται ως «κενό δοχείο προς πλήρωση». Για τους κονστρουκτιβιστές όμως ο ρόλος του δασκάλου είναι ουσιαστικά να διευκολύνει και να καταστήσει δυνατή τη διαδικασία της μάθησης.

Ο ρόλος του μουσειοπαιδαγωγού έγκειται πράγματι στην διευκόλυνση της ενεργούς μάθησης μέσα από τη χρήση και εξέταση των αντικειμένων, και έσω συζητήσεων που σχετίζονται με συγκεκριμένες εμπειρίες.( Hooper-Greenhill,1999,47).

Η επικοινωνία μέσα στο μουσείο γίνεται αντιληπτή ως πολιτισμική διαδικασία που συνδέει τους ανθρώπους μέσα σε ιδιαίτερα χώρο-πλαίσια, και ως τμήμα συγκεκριμένων «τελετουργικών» διαδικασιών.  ( Hooper-Greenhill,1999,48).

Έτσι  προκειμένου τα μουσεία για να προσελκύσουν νέο κοινό θα πρέπει να προσφέρουν μια ικανοποιητικής ποιότητας μουσειακά αγαθά (προϊόντα/υπηρεσίες), δηλαδή τα μουσεία να γίνουν χώροι για την ανακάλυψη και εξερεύνηση, την προώθηση της αλληλεπίδρασης και τη συναισθηματική συμμετοχή των επισκεπτών. ( Cerguetti, 2014,24).

Σε αυτά τα πλαίσια κινείται και η νέα πολιτιστική δραστηριότητα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, όπου διοργανώνει για τους επισκέπτες, κάθε Πέμπτη & Παρασκευή στο Cycladic Café του με θέμα: ΤΗΕ TASTE OF CULTURE, πολιτισμός, οίνος & γαστρονομία.

Σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου του μουσείου:

Το Taste of Culture ξεκινά με μια περιήγηση στις μόνιμες συλλογές του Μουσείου με αναφορά σε επιλεγμένα εκθέματα που αποκαλύπτουν την ιστορία του κρασιού και το ρόλο του στην  καθημερινότητα των αρχαίων Ελλήνων. Βασικοί σταθμοί της ξενάγησης είναι η διονυσιακή λατρεία,  η παρασκευή και τα είδη του κρασιού στην αρχαιότητα, οι σχετικές εορτές, ο ρόλος του στις θρησκευτικές τελετές, το ιδιαίτερο τελετουργικό των συμποσίων αλλά και οι εφαρμογές του κρασιού στην ιατρική και στη δίαιτα των αρχαίων Ελλήνων. Η αρχαιολογική-γαστρονομική εμπειρία κορυφώνεται στο Cycladic Café με τη δοκιμή εκλεκτών αιγαιοπελαγίτικων τυριών ή ενός απολαυστικού μενού με αιγαιοπελαγίτικες γεύσεις από τη Begnis Catering, συνοδεία επιλεγμένων Ελληνικών κρασιών από το Αιγαίο και από άλλες σημαντικές οινοπαραγωγικές ζώνες. Πρόκειται για δύο διαφορετικά «ταξίδια», το Aegean Cheese & Wine και το Αegean Taste, που ξεκινούν με  ξενάγηση στο Μουσείο με  θέμα «το κρασί στην αρχαιότητα» και ολοκληρώνονται στο Cycladic Café με δύο διαφορετικές γευστικές εμπειρίες και πρωταγωνιστή τις γεύσεις του Αιγαίου, συνοδευόμενες από κρασιά βραβευμένων Ελλήνων οινοπαραγωγών.


Aegean Cheese & Wine | κάθε Πέμπτη, 18.30-21.00

Περιλαμβάνει ξενάγηση στις μόνιμες συλλογές του Μουσείου με αναφορά σε επιλεγμένα εκθέματα που αποκαλύπτουν την ιστορία του κρασιού και το ρόλο του στην  καθημερινότητα των αρχαίων Ελλήνων και ένα πλατό τεσσάρων ιδιαίτερων τυριών από το Αιγαίο που προκαλούν τους συμμετέχοντες σε ένα οινογευστικό παιχνίδι συνδυασμών με τέσσερα εκλεκτά ελληνικά κρασιά: ένα αφρώδες, ένα λευκό, ένα ροζέ και ένα κόκκινο, όλα από βραβευμένους Έλληνες παραγωγούς.

Κάθε Πέμπτη 18.30-21.00 (από Πέμπτη 17/3/2016)
Τιμή: 35€ | BOOK ONLINE
Φίλοι ΜΚΤ: 30€ | Κρατήσεις για τους Φίλους meetingpoint@cycladic.gr

Αegean Taste | κάθε Παρασκευή, 12:30-15:30

Ξεκινά με τη θεματική ξενάγηση για «το κρασί στην αρχαιότητα» στο Μουσείο και κορυφώνεται  με ένα Tasting Menu 6 πιάτων που θα είναι αρμονικά συνδυασμένα με 3 κρασιά από το Αιγαίο. Η γευστική διαδρομή του Aegean Taste ξεκινά με veloute πράσο και μπρουσκέτα με λούτζα Μυκόνου. Ακολουθούν λαχταριστά  ντολμαδάκια κασιώτικα με ρύζι, μυρωδικά και σως γιαουρτιού με άρωμα δυόσμου και ρεβυθάδα σιφνέϊκη σιγομαγειρεμένη στο φούρνο με λεμόνι και δεντρολίβανο. Το mille feuille μελιτζάνας  με ratatouille λαχανικών και κρέμα από Καλαθάκι Λήμνου με δυόσμο  μας οδηγεί γευστικά στο τελευταίο πιάτο,  φιλέτο κοτόπουλο ελευθέρας βοσκής μαριναρισμένο με ξύσμα λεμονιού, θυμάρι και φρέσκια ρίγανη σε φαγόπυρο με μυρωδικά.  Λαχταριστό επιδόρπιο για το τέλος,  λουκουμαδάκια με μέλι και καρύδια και παγωτό κανέλα.

Kάθε Παρασκευή 12:30 έως τις 15:30 (από Παρασκευή 18/3/2016)
Τιμή: 55€ | BOOK ONLINE
Φίλοι ΜΚΤ: 50€ | Κρατήσεις για τους Φίλους meetingpoint@cycladic.gr

* Tα κρασιά  και των δύο δράσεων θα αλλάζουν κάθε μήνα ώστε  οι λάτρεις της ιστορίας και του κρασιού να έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν και να απολαύσουν περισσότερους γευστικούς συνδυασμούς.

  
 Βιβλιογραφία

- Cerquetti, M. (2014). Local art museums and visitors: Audience and attendance development. Theoretical requirements and empirical evidence. ENCATC Journal of Cultural Management and Policy, 1(1), 20‐27.

-Hooper‐Greenhill, E. (1999). Σκέψεις για τη μουσειακή εκπαίδευση και επικοινωνία στη μεταμοντέρνα εποχή. Αρχαιολογία και Τέχνες, 72, σσ. 47‐49.

-Johnson P., Barry T. (1998) The Economics of Museums : A research Perspective, Journal of Cultural Economics 22:75-85.

http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=RESOURCE&cresrc=3881&cnode=22&clang=0

---

  

Η καλλιτεχνική κληρονομιά του Α Παγκοσμίου Πολέμου – Ο Πολιτισμός πηγή δυστυχίας

Η παλιά ρωσική παροιμία «όταν μιλούν τα όπλα, οι μούσες σιγούν», έχει διαψευστεί από την ιστορία. Οι πόλεμοι, και οι συνθήκες που επικρατούν κατά την διάρκειά τους, εμπνέουν τους καλλιτέχνες να δημιουργούν. Επικρατεί καλλιτεχνική πρόοδος. Οι λαοί και τα κράτη ενεργούν για την δημόσια πολιτιστική τους προβολή και επιβεβαίωση.

Οι καλλιτέχνες Goethe, Jaue Austen  και ο Ludwig van Beethoven, μεγαλούργησαν καλλιτεχνικά την περίοδο των εκστρατειών του Ναπολέοντα, ο Verdi κατά τη διάρκεια του Risorgimento, ενώ ο  Victor Hugo το 1871 κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Παρισιού. Εν καιρό πολέμου οι πωλήσεις των βιβλίων ανέβαιναν, άνοδος σημειώνονταν και στη μουσική, θέατρα άνοιγαν.

Αντίθετα, ο Α Παγκόσμιος Πόλεμος αποτελεί μία εξαίρεση για την καλλιτεχνική πρόοδο.

Στη μαζική κινητοποίηση, τη δυστυχία, το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων, ο καλλιτεχνικός κόσμος, δεν ήταν σε θέση να δώσει μια απάντηση.

Μεταξύ 1914 και 1918, πολύ λίγα καλλιτεχνικά δημιουργήματα έγιναν. Μια μόνο όπερα γεννήθηκε, η λογοτεχνία και η ποίηση είχαν στερέψει. O Jean Sibelius  μία μόνο συμφωνία, κατάφερε να γράψει, την Πέμπτη, αλλά ήταν τόσο ελαττωματική που δύο φορές μετά τον πόλεμο την αναθεώρησε δύο φορές.

Επίσης πολλές ήταν και οι απώλειες των καλλιτεχνών, όπως ο Αλεξάντερ Σκριάμπιν, πέθανε στη Μόσχα, ο Στραβίνσκι πεινούσε στην Ελβετία, ενώ άλλοι αποσύρθηκαν σε κάποιο ασφαλές μέρος,, όπως ο Πικάσο   έφυγε για την Ρώμη.

Στη μουσική, οι ανάγκες του πολέμου και μια νέα αισθητική δημιούργησαν ένα έργο, στους αντίποδες του συνολικού έργου τέχνης, με αυτονομία της μουσικής, απέναντι στη σκηνική παρουσίαση, με μία μικρή παράξενη «ορχήστρα» (σολίστες) επηρεασμένη από την Jazz.

Ούτε ποίημα, καμιά ποιητική φαντασία για το γράψιμο λίγων στίχων σ ένα κομμάτι χαρτί.

Στον κινηματογράφο ανθούσαν τα ντοκιμαντέρ προπαγάνδας.

Ίσως το ιστορικό αυτό γεγονός (Α Παγκόσμιος Πόλεμος)  και όσα βίωναν οι άνθρωποι του πολέμου, τους έκανε να λάβουν μια στάση εχθρότητας απέναντι στον πολιτισμό.

Σε αυτό έχει αναφερθεί και ο Φρόιντ στο κείμενό του «Ο Πολιτισμός Πηγή Δυστυχίας».

Οι προσδοκίες των ανθρώπων για μια ευτυχισμένη ζωή που θα πραγματοποιούνταν μέσω της πολιτιστικής τους ανάπτυξη (οι πολιτισμένοι ευρωπαίοι), αλλά και της τεχνολογικής τους, εξοβελίστηκαν και αισθάνθηκαν ότι τους οδήγησαν στο έρεβος και στην καταστροφή.

Και ενώ ο Α Παγκόσμιος Πόλεμος, κατέστρεφε τους τυπικούς κανόνες των κοινωνικών σχέσεων, και η γενιά μεταξύ 1914 και 1918,  καθημαγμένη  έχανε την πίστη, τον ανθρωπισμό, τον έρωτα, το πάθος, τη δημιουργικότητα, την επόμενη δεκαετία, η τέχνη έγινε το καταφύγιο της και για άλλη μια φορά αναπτύχτηκε ο ανθρώπινος και καλλιτεχνικός πολιτισμός .

γ.ξ.

Στο διαδίκτυο ψηφιοποιημένο ΤΟ «Principia Mathematica» του Sir Isaac Newton - Ποιοί οι λόγοι γραφής τους στα αρχαία ελληνικά

Ο Σερ Ισαάκ Νεύτων (1643 – 1727). Άγγλος Φυσικός, Μαθηματικός, Αστρονόμος, Φιλόσοφος, Αλχημιστής και Θεολόγος. Θεωρείται πατέρας της Κλασικής Φυσικής, καθώς ξεκινώντας από τις παρατηρήσεις του Γαλιλαίου αλλά και τους νόμους του Κέπλερ για την κίνηση των πλανητών διατύπωσε τους τρεις μνημειώδεις νόμους της κίνησης και τον «νόμο της βαρύτητας» .
Το πανεπιστήμιο Κέμπριτζ, όπου δίδασκε ο διάσημος φυσικός και μαθηματικός Ισαάκ Νεύτων, ψηφιοποίησε τα χειρόγραφα και τα πρωτότυπα τυπωμένα έργα του μεγάλου επιστήμονα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η πρωτότυπη τυπωμένη έκδοση του αριστουργήματός του «Principia Mathematica» (Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας), μαζί με τις εμβόλιμες σχετικές χειρόγραφες σημειώσεις και απαντητικά σχόλια στους επικριτές του, που ο ίδιος είχε κάνει πάνω στο δικό του αντίτυπο, και τα ανήρτησε στο διαδίκτυο επιτρέποντας στον οποιονδήποτε να τα δει και να τα μελετήσει.
Βλέποντας το «Principia Mathematica» αυτό που πρώτα-πρώτα παρατηρεί κανείς είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί, είναι τα αρχαία ελληνικά ενώ η σημειώσεις του παραπλεύρως του κειμένου είναι στην αγγλική γλώσσα.
Αν κανείς αναζητούσε τους λόγους για την χρήση της αρχαίας ελληνικής από τον Νεύτωνα θα μπορούσε να καταλήξει σε μια ποικιλία απαντήσεων.
Ένας λόγος θα ήταν σίγουρα η μόρφωση που είχε λάβει. Η παιδεία που έλαβε ο Νεύτων ήταν στο Γκράντχαμ, και βασιζόταν κυρίως στην αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία. Μελετούσε τους αρχαίους έλληνες και άλλους συγγραφείς επηρεασμένους από την αρχαία ελληνική γραμματεία- επιστήμη, συγγραφείς όπως: ο Αριστοτέλης, ο Κέπλερ, ο Γαλιλαίος ο Ντεκάρτ, ο Ευκλείδης, κ.λπ.
Ένας άλλος λόγος θα ήταν η επικρατούσα κατάσταση αυτή την εποχή στην επιστημονική κοινότητα σχετικά με το ποια επιστημονικά κείμενα θεωρούσε αποδεκτά ως ακριβή.
Στην Αγγλία τόσο οι ελισαβετιανοί κανόνες για το Κέμπριτζ (1570), όσο και ο λαουδιανός κώδικας για τη Οξφόρδη (1636) διατηρούσαν την επίσημη αυθεντία των αρχαίων. Έβλεπαν με δυσπιστία κάθε νεωτερισμό.
Παρατηρούμε αυτή την εποχή μία επιστημονική κριτική για τα αρχαία επιστημονικά κείμενα. Αυτή η κίνηση δεν συνίστατο σε απόρριψη της αρχαιότητας, αλλά κυρίως στην ενίσχυση της διότι σκοπός της κριτικής ήταν η εξάλειψη από τα αρχαία κείμενα βαρβαρικών σχολιασμών και προσθηκών μεσαιωνικής προέλευσης που σπίλωναν τα κείμενα αυτά. Σκοπός ήταν η καθαρότητα του κειμένου όχι η επιστημονική αλήθεια. Αυτή η μελέτη, σχετιζόταν με τον σχολαστικισμό που έμελλε να αποδειχτεί ιδιαίτερα ωφέλιμη στη μελέτη της φυσικής της κίνησης. Η αναζήτηση από τα πρώτα χρόνια του ουμανισμού νέων κειμένων- και νέων μεταφράσεων- είχε ως αποτέλεσμα την εκ νέου συνειδητοποίηση της σημασίας της ελληνικής γλώσσας. Λόγιοι που δεν είχαν γνώση της ελληνικής γλώσσας, όπως ο Πετράρχης συκτήριζαν τον εαυτό τους. Επίσης γινόταν η αναζήτηση της αλήθειας μέσα από την ερεύνα γα ακριβή χειρόγραφα. Συνεπώς ο Νεύτων ίσως να χρησιμοποίησε τα αρχαία ελληνικά για την συγγραφή των κειμένων του ως απόδειξη ότι περιείχαν επιστημονική αλήθεια - επιστημονικής καθαρότητα, σε αντίθεση με άλλους που ο λόγος τους δεν ήταν τέτοιος, γι αυτό και τους απαντά στα αγγλικά (αν δεν γνώριζαν αρχαία ελληνικά δεν γνώριζαν και τα πρωτότυπα κείμενα).
Παρά την προτίμηση κατά τον 16ο αιώνα της χρήση των δημωδών γλωσσών, τα λατινικά και τα ελληνικά εξακολουθούσαν να αποτελούν σίγουρα κλειδιά για τον κόσμο της γνώσης . Τα αρχαία ελληνικά την εποχή αυτή ήταν μια γλώσσα της επιστήμης.
Από τα μέσα του 16ο και 17ο αιώνα είναι διαθέσιμες νέες εκδόσεις των έργων του Αρχιμήδη, του Έλληνα συγγραφέα που οι αντιλήψεις του ήταν οι πλησιέστερες στην επιστήμη των μαθηματικών. Αυτές συνέβαλαν στις νέες εξελίξεις στο εσωτερικό των ιδεών των μαθηματικών. Το έργο των Ταρτάλια (1500-1557), Καρντάνο (1501-1576) και Βιέτ (1540-1557) στη άλγεβρα συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξή της- και οι κοπιαστικοί αριθμητικοί υπολογισμοί απλοποιήθηκαν σημαντικά με την εφεύρεση των λογαρίθμων από τον Ναπιέ (1550-1617). Και λίγο αργότερα από τη εφεύρεση του διαφορικού λογισμού ως αποτέλεσμα των ανεξάρτητων προσπαθειών των Λαιμπντς (1646-1716) και Νεύτωνα.
Θα πρέπει να σημειώσουμε και ότι ο Ισαάκ Νεύτων είχε εμπλακεί και στις αλχημιστικές μελέτες. Επηρεασμένος από την μελέτη της φιλοσοφίας του Πλάτωνα αλλά και από την αναβίωση εκείνη την εποχή του νεοπλατωνισμού και των Πυθαγορείων. Αυτή η επιρροή του απέπνεε συχνά μια νότα μυστικισμού και ενώ δημοσίευσε το πειραματικό του έργο στην οπτική και τη μαθηματική του διαπραγμάτευση των φυσικών νόμων, καταχώνιασε στ αρχαία του τα αλχημικά του χειρόγραφα. Μία πράξη συμβολική για τη μετέπειτα ιστορία της επιστήμης, αφού η επιστήμη του 18ου αιώνα υπήρξε «Νευτώνεια». Επιστήμη πειραματική, με χαρακτηριστικά την ποσοτικοποίηση και τη χρήση της μαθηματικής αφαίρεσης για την περιγραφή και εξήγηση των φυσικών φαινομένων.
Επίσης η χρήση της αρχαίας ελληνικής από τον Νεύτωνα στο κείμενο του θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επίρρωση της άποψης περί συνέχειας της επιστημονικής παράδοσης. Γνωστή είναι η διαμάχη μεταξύ αυτών που υποστηρίζουν την συνέχεια και αυτών που υποστηρίζουν την ασυνέχεια της επιστημονικής παράδοσης.
Μπορεί οι νέοι επιστήμονες του 17ου αιώνα (Γαλιλαίος, Καρτέσιος, Gassendi, Boyle, Νεύτων και άλλοι) να απέρριψαν τα βασικά στοιχεία της αριστοτελικής μεταφυσικής (διάκριση μορφής και ύλης, έννοια της ουσίας, διάκριση ενέργειας και δύναμις, οι τέσσερις πρωταρχικές ποιότητες, τα τέσσερα είδη αιτιών) και να στράφηκαν προς την σωματιδιακή φιλοσοφία των αρχαίων ατομικών. Μπορεί αυτές οι εξελίξεις να δημιούργησαν μια ριζική εννοιολογική αλλαγή, η οποία κατέστρεψε τα θεμέλια της φυσικής φιλοσοφίας που χαρακτήριζε τις δύο προηγούμενες χιλιετίες. Μπορεί η εφαρμογή της πειραματικής μεθοδολογίας και η χρησιμότητα των μαθηματικών ως οργάνου μέτρησης και ανάλυσης να δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για μια καινούργια μέρα στην επιστήμη, την Επιστημονική Επανάσταση. Αλλά είναι φανερό ότι τα αριστοτελικά φαινόμενα, οι αρχές της κινηματικής από τον Γαλιλαίο, τα επιτεύγματα της οπτικής, η αστρονομία του Πτολεμαίου, τα αρχαία και μεσαιωνικά επιστημονικά επιτεύγματα δεν εγκαταλείφθηκαν ποτέ. Τα πρώτα επιτεύγματα διαμόρφωσαν τα δεύτερα άρα αποτελούν μέρος καταγωγής της νεώτερης επιστήμης. Έτσι δημιουργείται μια συνεχής επιστημονική διαδρομή με εφαρμογές αρχών, ρίξεις και εξελίξεις.
Φυσικά σε αυτό το κείμενο δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν- αναδειχτούν επαρκώς οι λόγοι γραφής των κειμένων του Νεύτωνα στην αρχαία ελληνική, πιστεύω όμως ότι είναι αντικείμενο έρευνας, όπως αντικείμενο έρευνας είναι και τα αναφερόμενα στα κείμενα τώρα που είναι προσιτά στο ευρύτερο κοινό.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
1. Debus A. Άνθρωπος και Φύση στην Αναγέννηση, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1997.
2. Lindberg D. Οι Απαρχές της Δυτικής Επιστήμης, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Ε.Μ.Π., Αθήνα 2003.
Για να δείτε τα κείμενα επισκεφτείτε :
http://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-03996/9


γ.ξ.

Απειλείται η ελληνική γλώσσα από τη γλώσσα των νέων;

Η ελληνική γλώσσα είναι μια γλώσσα ξεχωριστή, ανάμεσα στις άλλες γλώσσες του κόσμου με μακρόχρονη ιστορία, η οποία εξελίχθηκε στο πέρασμα των αιώνων. Κατά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και μετά από αρκετές γλωσσικές διαφοροποιήσεις υιοθετήθηκε η κοινή νεοελληνική γλώσσα.
Στη Νεοελληνική διαπιστώνουμε περιπτώσεις κοινωνικών διαλέκτων. Μία ακραία περίπτωση κοινωνικής διαλέκτου είναι και η γλώσσα της νεολαίας της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι:
α) υιοθέτηση λέξεων από ακραία περιθωριακά ιδιώματα, όπως η γλώσσα που ομιλείται από τους μάγκες, η αργκό π.χ. υιοθετούν εκφράσεις όπως τη βρίσκω (από τη γλώσσα των τοξικομανών) ή τη χρήση ελληνικών λέξεων με διαφορετική σημασία για σαρκασμό και ειρωνεία, π.χ. καλή φάση φίλε. Λέξεις που λειτουργούν ως σύμβολα αλληλεγγύης και σημεία αναγνώρισης των μελών μεταξύ τους, καθώς και διαφοροποίησης τους από την υπόλοιπη κοινωνία, πράγμα που δυναμώνει τη συνοχή της ομάδας. Επίσης, λειτουργούν ως σύμβολα αμφισβήτησης των αξιών της ευρύτερης κοινωνίας, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να δείξουν ότι η κοινωνία δεν τους στηρίζει και τους έχει περιθωριοποιήσει.
β)χρήση ξένων λέξεων που δείχνουν την επίδραση της Αγγλικής και αλληλεγγύη προς μια διεθνή νεολαία, πχ. κουλάρω.
Τα προϊόντα στο γλωσσικό επίπεδο (λέξεις αγγλικές, γαλλικές, κ.λπ.), λόγω των επαφών με άλλους λαούς, ονομάζονται δάνεια και περνούν στη Νεοελληνική μέσω των δίγλωσσων ομιλητών. Τα δάνεια με την είσοδο τους στη Νεοελληνική υφίστανται κάποιου είδους προσαρμογή, δηλαδή αφομοιώνονται στο νεοελληνικό σύστημα, πράγμα που δεν σχετίζεται άμεσα με την τελική υιοθέτησή τους.
Η γλώσσα των νέων συχνά κρίνεται ως ποιοτικά κατώτερη και φτωχή και κατηγορείται ότι απειλεί την επιβίωση της ελληνικής. Αλλά το ιδίωμα αυτό, όπως και τα άλλα, δεν απειλεί την ελληνική γλώσσα, διότι δεν αντικαθιστά την κοινή σε όλες τις χρήσεις της. Είναι μια από τις κοινωνικές διαλέκτους και επιλογές που κάνουν τους ομιλητές, ανάλογα με την περίσταση για να μεταδώσουν, εκτός από τη σημασία των λέξεων, μήνυμα κοινωνικής και πολιτικής τοποθέτησης.
Επίσης ο δανεισμός των λέξεων, είναι ένα από τα μέσα ανανέωσης των γλωσσών, απαραίτητη ποσότητα οξυγόνου για την επιβίωση της Νεοελληνικής. Ακόμη είναι το γλωσσικό σημάδι στενών επαφών και σχέσεων Νεοελλήνων με άλλους λαούς.
Η ελληνική γλώσσα κατά των 40 αιώνων βίου της, όπως άλλωστε και άλλες γλώσσες ζωντανές ή μη, δέχτηκε με έμμεση επαφή την επίδραση άλλων γλωσσών. Αυτό όμως δεν αποδείχτηκε απειλή για την Νεοελληνική διότι, παρά τις μεταβολές στη δομή της, αυτές δεν ήταν τόσες και τέτοιες που να αλλοιώσουν τη δομική φυσιογνωμία της. Τι μεγαλύτερη τεκμηρίωση από την ‘ίδια τη γλώσσα που ομιλούμαι και γράφουμε, διαπιστώνοντας ότι αυτή είναι συνέχεια της αρχαίας ελληνικής.
Ωστόσο, τα άμεσα δάνεια της Νεοελληνικής, αν και καλύπτουν σημαντικά μικρό ποσοστό του συνολικού λεξιλογίου της και μολονότι δεν επέφεραν δομικές αλλαγές στη Νεοελληνική, επικρίνονται από τους λογίους.
Η οικουμενική επικοινωνιακή επανάσταση, που έχει κυριεύσει την εποχή μας, έχει δημιουργήσει μια νέα τάξη πραγμάτων και στην πορεία της γλώσσας. Ο εθισμός του κοινωνικού συνόλου στα νέα επικοινωνιακά συστήματα και στην πληροφορία, συντελείται μέσα από τη καθημερινότητα, τον καταναλωτισμό, την αύξουσα σημασία τη ενημέρωσης. Σήμερα τα «σωστά» ελληνικά δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση κοινωνικής και επαγγελματικής ανέλιξης.
Είναι φυσικά άγνωστο τι θα προκύψει στο επίπεδο της καθημερινής λαλιάς από τη νέα κατάσταση «διγλωσσίας» που διαμορφώνεται, π.χ. η χρήση των Greeklish. Από τη μία η μητρική γλώσσα, που συμβολίζει τη εθνική ταυτότητα, προσπαθεί να αντισταθεί στη λειτουργική της υποβάθμιση. Από την άλλη, η υπερεθνική αγγλοφωνία αποτελεί επαγγελματική επιτυχία και κοινωνική καταξίωση. Ίσως η βαριά παράδοση, βοηθήσει την Ελληνική να αντισταθεί αποτελεσματικά στις διαβρωτικές επενέργειες της οικουμενικής γλωσσικής αποικιοποίησης.
Ο Umberto Eco αναφέρει:«Η γλώσσα πάει εξ ορισμού εκεί που θέλει η ίδια και κανένα άνωθεν διάταγμα, είτε από την πλευρά της πολιτικής είτε από την πλευρά της Ακαδημίας, δεν μπορεί να σταματήσει την πορεία της και να την ωθήσει σε υποτιθέμενα άριστες καταστάσεις».
Η γλώσσα πάει εκεί που θέλει, αλλά είναι και ευαίσθητη. Συνεπώς για να μην απειληθεί η Νεοελληνική απαραίτητη είναι η καλλιέργεια της Νεοελληνικής, καθώς και μια πολιτική πρόσληψης είναι δυνατό να περιορίσουν το δανεισμό στις σωστές του διαστάσεις. Ακόμη οι γλωσσικές αυτές ποικιλίες, όπως η γλώσσα της νεολαίας, αξίζει να μελετηθούν, γιατί διαφωτίζουν όχι μόνο την πολλαπλότητα των εκφραστικών μέσων της γλώσσας, αλλά και την κοινωνική δομή της χώρας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Adrados F. Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, Από τις Απαρχές ως τις Μέρες
μας, Αθήνα 2003.
2. Eco U. Περί λογοτεχνίας, Αθήνα 2002.
3.Κοπιδάκης Μ.Ζ. Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2000.
4.Μπαμπινιώτης Γ. Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.




ξηρός γιώργος

Ευγονισμός: Οι Πολιτισμένοι Ευρωπαίοι

Στην αρχή του αιώνα ο κόσμος και οι επιστήμονες πίστευαν ότι με τις ανακαλύψεις στη βιολογία ( εξέλιξη των θηλαστικών κ.λπ.),και με τις νέες γνώσεις κα τα μέσα που παρείχε η σύγχρονη επιστήμη θα μπορούσαν να βελτιώσουν τον άνθρωπο. Και σύντομα διαδόθηκε η ευγονική που μελετούσε τις δυνατότητες τελειοποίησης του ανθρώπινου είδους. Οι ευγονιστές έλεγαν ότι δίπλα στα υγιή άτομα υπήρχαν επίσης κατώτερα όντα : οι τρελοί, οι εγκληματίες οι αλκοολικοί , οι πόρνες κ.λπ. και πως αυτοί επιβράδυναν την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Έτσι πρότειναν στις κυβερνήσεις να ψηφίσουν νόμους που να επιτρέπουν τον εξοστρακισμό των φορέων βιολογικών ελαττωμάτων όπως αυτών που είχαν μια εκ γενετής ή κληρονομική αντικοινωνική τάση, χάριν της προόδου του ανθρώπινου είδους. Έλεγαν πως τα άτομα που είχαν κάποιο βιολογικό ελάττωμα έπρεπε να στειρώνονται για να εξαλειφθούν οι αναπηρίες και να διατηρηθεί η ακεραιότητα του πυρήνα του κυττάρου. Για παράδειγμα ένα αλκοολικό άτομο γυναικείου φύλου ογδόντα τριών ετών θα μπορούσε να έχει 894 απογόνους εν των οποίων 67 υπότροπους εγκληματίες, 7 δολοφόνους, 181 πόρνες, 142 ζητιάνους, 490 τρελούς, σύνολο 437 αντικοινωνικά στοιχεία. Και υπολόγισαν ότι αυτά τα 437 άτομα αντικοινωνικά στοιχεία θα στοίχιζαν στο κράτος όσο θα στοίχιζε η κατασκευή 140 πολυκατοικιών προς ενοικίαση.
Τον 18ο αιώνα οι ιδέες του Johann Gottfried Herder (1744-1803)που αποτέλεσαν τη πρώτη συστηματική διατύπωση του εθνικού δόγματος( ότι κάθε έθνος, κάθε πολιτισμικά διακριτή δηλαδή κοινότητα, δικαιούται να αποτελεί και μια εξίσου διακριτή και αυτόνομη πολιτική οντότητα), περί της ποικιλομορφίας της ανθρώπινης φύσης, περί της ύπαρξης, με άλλα λόγια, μιας ποικιλίας ανθρώπινων φυλών που αναπτύσσουν διαφορετικές κουλτούρες ακριβώς επειδή διαθέτουν διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες, αξιοποιήθηκε ακολούθως για να υποστηριχθεί η εγγενής ηθική και πνευματική ανωτερότητα της λευκής φυλής έναντι των υπολοίπων, γνωστή ως ρατσισμός.
Ο Herder στις θεωρίες του επανειλημμένα διολισθαίνει στη καθαρά ευρωκεντρική στάση και κατατάσσει τους διαφορετικούς λαούς ανάλογα με τον βαθμό εξέλιξης του πολιτισμού τους. Αυτή η ασυνέπεια δεν είναι δυσεξήγητη. Αυτός ο τρόπος κατάταξης είχε διαποτίσει ολόκληρη τη ευρωπαϊκή σκέψη για αιώνες. Ο Tylor επισημαίνει την διαίρεση της ανθρωπότητας σε αγρίους, βάρβαρους και πολιτισμένους λαούς, που συνοψίζεται με τον όρο εξελικτισμός.
Οι Διαφωτιστές είχαν ορίσει τους πολιτισμένους λαούς της Ευρώπης κομιστές πολιτισμού στους λαούς της Ασίας και της Αφρικής. Αυτή η συνείδηση της πολιτισμικής ανωτερότητας γίνεται «η λαϊκή θρησκεία της αποικιοκρατίας».
Λίγο πριν στα μέσα του 19ου αιώνα ο Δαρβίνος στο σύγγραμμα του «Η καταγωγή του ανθρώπου», υποστήριζε την ύπαρξη μιας ιεραρχίας στις φυλές, που είχε προκύψει εξελικτικά μέσω της φυσικής επιλογής. Στις κατώτερες φυλές κατέτασσε τους «άγριους» Αφρικανούς, Ινδιάνους κ.ά., και στις ανώτερες τους «πολιτισμένους» Ευρωπαίους. Το ίδιο πίστευε και για τους ανθρώπους γενικά, τους οποίους διέκρινε σε πνευματικά ανώτερους και κατώτερους, υποστηρίζοντας ότι τα μέλη του ενός και του άλλου φύλου θα έπρεπε να αποφεύγουν να παντρεύονται σε περίπτωση κατωτερότητας, σωματικής ή πνευματικής. Η «επιβίωση του ικανότερου» είναι ιδέα του Η. Spencer, που θα συνδέσει τον Κοινωνικό Δαρβινισμό με την οικονομική και πολιτική ασυδοσία, με τις ρατσιστικές ιδέες και τον Ευγονισμό . Ο τελευταίος ως δόγμα θεμελιώθηκε από τον ξάδερφο του Δαρβίνου, F. Galton, προκειμένου να βελτιωθεί η «βρετανική φυλή» μέσω αποθάρρυνσης της αναπαραγωγής των λιγότερο ικανών και με χαμηλή ευφυΐα.
Ο εθνικιστικός πυρετός του 19ου αι., άλλωστε, με την έμφαση που έδωσε στην πολιτισμική ιδιαιτερότητα των άλλων, συνέβαλε καταλυτικά στην καθιέρωση της ιδέας περί φυλής. Η ιδέα της πολιτισμικής ανωτερότητας που επέβαλλε ο εθνικιστικός ναρκισσισμός, συνδυάστηκε, έτσι συχνά με τη ιδέα της φυλετικής ανωτερότητας, η οποία υπηρέτησε την εθνική αυταρέσκεια και τον εντεινόμενο αποικιοκρατικό επεκτατισμό.
Γύρω στα 1830 ο γερμανός καθηγητής την Πολιτικών Επιστημών Friedrich Liszt υποστήριξε ότι είναι το πεπρωμένο της γερμανικής φυλής να κυβερνήσει τον κόσμο και ότι η φυλή αυτή έχει επιλεγεί από τη Θεία Πρόνοια για να εκπολιτίσει τις άγριες χώρες. Η αποικιοκρατία βρίσκει, λοιπόν, ένα ακόμα λόγο ύπαρξης και νομιμοποίησης, αφού εμφανίζεται ως η ¨θεσμοποιημένη μορφή της ιεράρχησης των φυλών» Από τότε έως και σήμερα τα πρωτεία του πολιτισμού της Ευρώπης συνδέονται συστηματικά με τα πρωτεία της λευκής φυλής.
Η υιοθέτηση των ιδεών του Liszt από τους ναζιστές είχε ως θύμα όχι μόνο τον εξωευρωπαικό αποικιοκρατούμενο κόσμο, αλλά και την ίδια την Ευρώπη.
Στη Γερμανία ο ναζισμός διεκδικούσε τη φυλετική καθαρότητα και υποστήριζε ότι οι Άριοι δεν έπρεπε πια να αναμιγνύονται με τις κατώτερες φυλές για να μην εκφυλιστεί το αίμα τους. Οι Άριοι ήταν μια δολιχοκέφαλη φυλή αναγνωρίσιμη από το λευκό δέρμα και από το κρανίο της σε σχέση μήκους-πλάτους του οποίου ήταν μικρότερη από 75 καθώς και από το δημιουργικό και ομαδικό της πνεύμα. Οι δολιχοκέφαλοι ναζί έλεγαν πως η φύση είναι άγρια και πως αν θέλουμε να επιβάλλουμε επαναστατικές ιδέες και αξίες και μια νέα πραγματική δικαιοσύνη πρέπει να ακολουθήσουμε το παράδειγμα της φύσης.
Οι ναζί επινόησαν τους θαλάμους αερίων και το Zyklin B που τους επέτρεπε να σκοτώνουν ένα σημαντικό αριθμό ανθρώπων σε περιορισμένο χρόνο για να προφυλάξουν την άρια φυλή από τον εκφυλισμό. Οι ναζί έλεγαν πως η άρια φυλή ήταν η καλύτερη ανθρώπινη φυλή που αναπτύχθηκε στον κόσμο και πως οι ίδιοι αποτελούσαν το πιο τέλειο στοιχείο ανάμεσα στις άριες φυλές επειδή ήξεραν να πολεμούν και να εμπορεύονται και να αγαπούν την καλή συντροφιά. Και πως αν η Ευρώπη βρίσκονταν σε παρακμή θα έπρεπε να την προφυλάξουν από την πλήρη αποσύνθεση διότι θα ήταν μέγα σφάλμα ν’ αφήσουν την Ευρώπη στην παρακμή που θα την οδηγούσε ως την ολοκληρωτική αποσύνθεση. Και πως θα έπρεπε να απαλλάξουν την Ευρώπη απ αυτούς που δεν πρόσφεραν τίποτε το θετικό: του Τσιγγάνους, τους Σλάβους, τους ομοφυλόφιλους, τους διανοητικά καθυστερημένους, κ.λπ., αλλά κυρίως τους Εβραίους που σκοπός τους ήταν να τη ρυπάνουν.
Αργότερα οι ναζί έκριναν ότι οι ευνουχισμοί, οι αμβλώσεις, ή οι διαμονές σε ειδικά ιδρύματα στοίχιζαν στην κοινωνία και ο καλύτερος τρόπος για να απαλλαχτεί η κοινωνία από αυτά τα αντικοινωνικά στοιχεία για την εξέλιξη του ανθρώπινου γένους ήταν η ευθανασία.
Το 1905 οι ναζί αποφάσισαν να εξορίσουν τους Εβραίους της Ευρώπης στη νήσο Μαγαδασκάρη και ενώ θα ζούσαν μεταξύ τους θα κατέληγαν σε πλήρη εκφυλισμό διότι η φύση τους είχε απορρίψει από τους κόλπους της και χωρίς τη συμβολή του άριου αίματος από το οποίο τρέφονταν η Ευρώπη, η φύση αυτή θα εξαλειφόταν από μόνη της από προσώπου γης. Εγκατέλειψαν την ιδέα αυτή ως οικονομικά ασύμφορη και αποφάσισαν άλλους τρόπους αλλά και πάλι έκριναν ότι οι ευνουχισμοί, οι αμβλώσεις, ή οι διαμονές σε ειδικά ιδρύματα στοίχιζαν στην κοινωνία και ο καλύτερος τρόπος για να απαλλαχτεί η κοινωνία από αυτά τα αντικοινωνικά στοιχεία για την εξέλιξη του ανθρώπινου γένους ήταν η ευθανασία.
Η πρώτη γενοκτονία του 20ου αιώνα έγινε στην Τουρκία το 1915 όταν η κυβέρνηση συνέλαβε και τυφεκισε προληπτικά εξακόσιες αρμένικες οικογένειες που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη, σκότωσε όλους τους αρμενική καταγωγής στρατιώτες και έδιωξε από τα χωριά όλους τους αρμένιους. Ανάμεσα στο 1928 και στο 1949 οι Ρώσοι εξόρισαν έξι εκατομμύρια πολίτες ύποπτης εθνικότητας: Αρμένιους Τατάρους, Λιθουανούς, Ουκρανούς Πολωνούς, Γερμανούς, Μολδαυούς Έλληνες , Κούρδους.
Ο πρώτος νόμος για τη στείρωση των κατώτερων κοινωνικών στοιχείων εκδόθηκε το 1907 στις ΗΠΑ .Επέτρεπε να στειρωθούν οι σκληροί εγκληματίες και οι διανοητικά άρρωστοι και το 1914 προστέθηκαν στη λίστα οι υπότροποι εγκληματίες και οι αλκολικοί όπως και το 1923 στο Μισούρι οι μαύροι και οι Ινδιάνοι κλεφτοκοτάδες μιας και οι λευκοί μπορούσαν εύκολα να επανέλθουν στους κόλπους της κοινωνίας δουλεύοντας επίμονα για το κοινό καλό. Το 1929 υιοθετήθηκε νόμος για τη στείρωση και στην Ελβετία και στη Δανία ενώ το 1934 στη Νορβηγία και το 1935 στη Φιλανδία και στη Σουηδία όπου έμεινε εν ισχύει ως το 1975 και 13.829 Σουηδοί και 48.955 Σουηδές στειρώθηκαν με δικαστική απόφαση . Για τη στείρωση ενός κατώτερου ατόμου στις κουμουνιστικές χώρες ήταν αρκετή ια ιατρική γνωμάτευση και στη Γιουγκοσλαβία, στη Ρουμανία και στην Τσεχοσλοβακία, Αλβανοί και Τσιγγάνοι στειρώθηκαν εν αγνοία τους επειδή οι κυβερνήσεις έκριναν ότι ο αριθμός των Αλβανών και των Τσιγγάνων αυξανόταν ανησυχητικά και έθετε σε κίνδυνο τη συνοχή του σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Στη Γερμανία εκδόθηκε ένας νόμος για τις στειρώσεις το 1933 όταν την εξουσία την πήραν οι ναζί και οι πρώτοι που υπέστησαν στείρωση ήταν τα παιδιά που ονομάζονταν RHEINLANDBASTARDA δηλαδή τα μπάσταρδα της Ρημανίας παιδιά με Γερμανίδα μητέρα και μαύρο πάτερα του γαλλικού στρατού που κατείχε τότε τη Ρημανία. Και 514 μπάσταρδα της Ρημανίας στειρώθηκαν και στάλθηκαν σε ιδρύματα για διανοητικά άρρωστους ενώ οι μητέρες τους καταδικάστηκαν για συνεργασία με τον εχθρό και για προσβολή στο γερμανικό λαό και στάθηκαν στο στρατόπεδο του Ράβενσπρουκ. Σ’ αυτό πέθαναν 92.350 γυναίκες. Στο στρατόπεδο του Νταχάου γερμανοί γιατροί έκαναν πειράματα σε δωμάτια χαμηλής πίεσης σε επιληπτικά παιδιά. Το 1910 οι Αμερικανοί δημιούργησαν το Γραφείο στατιστικών δεδομένων της ευγονικής και το 1922 ο διευθυντής του Γραφείου έστειλε στην κυβέρνηση έναν κατάλογο των κοινωνικά απροσάρμοστων πολιτών( αλήτες, τρελούς, ψυχοπαθείς, εγκληματίες, πόρνες, ομοφυλόφιλους, συφιλιδικούς, αλκοολικούς, τοξικομανής) που επέτρεπε να στειρωθούν προς όφελος της διατήρησης μιας υγιούς και ισορροπημένης κοινωνίας. Στη Νορβηγία μετά τον πόλεμο τα παιδιά που γεννήθηκαν από Γερμανό πατέρα τα απέσπασαν από τις μητέρες τους και τα έβαλαν σε ιδρύματα για διανοητικά ασθενείς.
Το 1929 το Ινστιτούτο Ευγονικών Ερευνών του Λένιγκραντ πρότεινε να επιλεχθούν κάποια ιδιαιτέρα παραγωγικά άτομα από τις τάξεις των Σοβιετικών εργατών και να ιδρυθούν κέντρα σπερματέγχυσης όπου τα επιλεγμένα άτομα θα γονιμοποιούσαν Σοβιετικές γυναίκες και οι ευγονιστές του Λένιγκραντ υπολόγισαν ότι ένα εξαιρετικός παραγωγικός εργάτης θα ενίσχυε τον πυρήνα της μελλοντικής αταξικής κοινωνίας.
Οι ευφυείς πολιτισμένοι ευρωπαίοι για να κάνουν ευφυέστερους τους εκλεκτούς απογόνους τους με τα «επιτεύγματα» τους έκαναν τον άνθρωπο, απάνθρωπο.



Πληροφορίες: Γ.Πασχαλίδης,Η έννοια του πολιτισμού,1999.

P.Ourednik,Europeana, 2005.
S. Hall B.Gieben, Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας,2003.